Η Ευρώπη ερευνά τις μονοπωλιακές πρακτικές της Gazprom

Καθηγητής Μιχάλης Οικονομίδης
Παναγιώτης Δαλαμαρίνης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού ανακοίνωσε τις προηγούμενες ημέρες ότι ξεκινάει έρευνα εναντίον της Ρωσικής κρατικής εταιρίας φυσικού αερίου Gazprom. H έρευνα αυτή εστιάζεται στις υποψίες τις οποίες εκφράζουν οι Ευρωπαϊκές Αρχές, και αφορούν τις κατηγορίες μονοπωλιακής πρακτικής και προσπάθειας έλεγχου της αγοράς φυσικού αερίου στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη. «Μια τέτοια πρακτική, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μπορεί να μειώσει τον ανταγωνισμό στην Ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές και να διαταράξει την ασφάλεια της τροφοδοσίας φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, βλάπτοντας με αυτόν τον τρόπο τους Ευρωπαίους καταναλωτές.

Εάν οι κατηγόριες εναντίον της Gazprom βγουν αληθινές, η εταιρεία απειλείται με πρόστιμο έως και 10% επί των συνολικών της πωλήσεων στην Ευρωπαϊκή αγορά, κάτι το οποίο μεταφράζεται μεταξύ 1.1 και 1.4 δισεκατομμύρια δολάρια.

Παρότι υπήρχαν υποψίες για αυτές τις πρακτικές εκ μέρους της Ρωσικής εταιρείας, η έρευνα καθυστέρησε εξαιτίας της «ειδικής σχέσης μεταξύ Ρωσίας και Γερμανίας» (ο πρώην Καγκελάριος της Γερμανίας Gerhard Schroeder, είναι επικεφαλής της Gazprom στην Ευρώπη). Αυτή η έρευνα αναμένεται να βρει υποστήριξη από πολλά Ευρωπαϊκά κράτη, πολλά από τα οποία προμηθεύονται εως και 75% του φυσικού αερίου που χρησιμοποιούν από την Ρωσία, σε τιμές οι οποίες μπορεί να φθάνουν εως και τα 12 δολάρια ανά εκατομμύριο Btu, την ίδια ώρα που η τιμή του φυσικού αερίου στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής κυμαίνεται στα 3 δολάρια ανά εκατομμύριο Btu.

Σύμφωνα με την επιτροπή, υπάρχουν υπόνοιες ότι η Ρωσική εταιρεία παρεμπόδισε την διαφοροποίηση στην προμήθεια φυσικού αερίου, από Ευρωπαϊκές χώρες, εφαρμόζοντας αθέμιτες πρακτικές, χρησιμοποιώντας παράλληλα την θέση της σαν κύριος προμηθευτής φυσικού αερίου, με σκοπό να επιβάλει εξαιρετικά υψηλές τιμές στην πώληση φυσικού αερίου. Επίσης παρόλο που η αγορά φυσικού αερίου είναι ανεξάρτητη παγκοσμίως, η Gazprom προσπάθησε να συνδέσει την τιμή του, το οποίο προμηθεύει την Ευρωπαϊκή αγορά, με την παγκόσμια τιμή του πετρελαίου.

Μια τέτοια κίνηση αυτή την χρονική περίοδο θεωρείται σαν προσπάθεια περαιτέρω υποβάθμισης της Ευρωπαϊκής οικονομίας και ανάπτυξης, διατηρώντας την τιμή της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα, μη επιτρέποντας την εύκολη μετάβαση ξανά σε ρυθμούς ανάπτυξης, κάτι το οποίο ο Ευρωπαϊκός νότος και χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία το έχουν ανάγκη.

Η συσχέτιση αυτής της έρευνας με το γεγονός ότι η Ελλάδα πριν από μερικούς μήνες είχε έρθει σε κατάσταση αδυναμίας αποπληρωμής των εισαγόμενων ποσοτήτων φυσικού αερίου που χρησιμοποιεί για την παράγωγη ενέργειας αλλά και βιομηχανική χρήση, και η σύνδεση αυτών των δυο γεγονότων, καταστεί επιτακτική την όσο πιο γρήγορη ολοκλήρωση της εν λόγο έρευνας, καθώς και σχεδιασμού και αναζήτησης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου, εναλλακτικών πηγών.

Ανταποκρινόμενη σε αυτές τις πληροφορίες, οι οποίες ήρθαν στο φως της δημοσιότητας, η Ρωσική εταιρεία Gazprom, αρνήθηκε ότι είναι εις γνώση της μια τέτοια ενέργεια, ενώ απέρριψε τις κατηγόριες περί αθέμιτου ανταγωνισμού, επισημαίνοντας ότι «οι πρακτικές και ενέργειες της εταιρίας είναι εναρμονισμένες με τις διεθνείς πρακτικές εμπορίου, συμπληρώνοντας μάλιστα ότι είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί πλήρως με την αρμόδια Ευρωπαϊκή επιτροπή ανταγωνισμού στην έρευνα της για την διαλεύκανση αυτής της υπόθεσης». Η ανακοίνωση της εταιρείας κλείνει με την δήλωση ότι « η Gazprom είναι μια εταιρεία η οποία δεν είναι κάτω από την δικαιοδοσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά εναπόκειται στους νόμους του Ρωσικού κράτους, και σε σύμφωνα με αυτούς προβαίνει σε ενέργειες κοινωνικής σημασίας και έχει την μορφή ενός στρατηγικού οργανισμού ο οποίος ελέγχεται από το Ρωσικό κράτος».

Μια τέτοια δήλωση, έχει προφανώς σκοπό να αποθαρρύνει οποιαδήποτε ενέργεια έρευνας σε βάρος της εταιρείας, αφού αφήνεται ουσιαστικά να εννοηθεί ότι θα είναι μια ενέργεια ενάντια του Ρωσικού κράτους.

«Η Gazprom, αποτελεί τον πολιορκητικό κριό του πρόεδρου της Ρωσίας Βλάντιμιρ Πούτιν, ο οποίος έχει σαν στόχο του να διασπάσει την ενεργειακή άμυνα των Ευρωπαϊκών χωρών.» Ο μόνος πρόθυμος συνεργάτης που έχει εως αυτή την στιγμή είναι η Γερμανία. Ίσως για αυτό τον σκοπό κατασκευάστηκε και ο υποθαλάσσιος αγωγός μεταφοράς φυσικού αερίου Nord Stream, ο οποίος έχει σαν σκοπό την τροφοδοσία με φυσικό αέριο της Γερμανίας παρακάμπτοντας χώρες όπως η Ουκρανία και η Λευκορωσία.

Ήταν στην Λιβύη, περίπου δυο χρόνια από την πτώση του καθεστώτος του Καντάφι, όπου η Ρωσία φοβούμενη μια εναλλακτική πηγή τροφοδοσίας φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, πρόσφερε μέσω του πρόεδρου της Gazprom Alexei Miller, να αγοράσει όλο το προς εξαγωγή προς την Ευρώπη πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Υπάρχουν ενδείξεις ότι το ίδιο συμβαίνει σήμερα και σε άλλα μέρη του κόσμου, όπως στο Ισραήλ.

Στον Ισραηλινό τύπο υπάρχουν αρκετά δημοσιεύματα που αναφέρουν ότι υπάρχει ένα έντονο ενδιαφέρον από την Ρωσία, ώστε να εμπλακεί ενεργά στην εξόρυξη, διαχείριση και πώληση του φυσικού αερίου που ανακαλύφθηκε στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη του Ισραήλ. Αλλά ποιος είναι ο σκοπός της Ρωσίας, να βοηθήσει στην εκμετάλλευση αυτών των κοιτασμάτων ή να την καθυστερήσει, αποτρέποντας μια ακόμα εναλλακτική πηγή τροφοδοσίας φυσικού αερίου προς την Ευρώπη;

Υπάρχει η φημολογία ότι κατά την πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου της Ρωσίας Βλάντιμιρ Πούτιν στο Ισραήλ, συμφώνησε με τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ, οι δυο χώρες να ιδρύσουν μια εταιρεία, η οποία θα υπόκειται στον έλεγχο της Gazprom, για την ανάπτυξη και εκμετάλλευση του κοιτάσματος φυσικού αερίου «Λεβιαθαν». Το αντάλλαγμα ήταν η μη περαιτέρω υποστήριξη από τη Ρωσία στο Ιράν.

Από την πλευρά του ο Ρώσος πρόεδρος Βλάντιμιρ Πούτιν σε δήλωση την οποία έκανε σχετικά με το θέμα, ανέφερε ότι η Ρωσία, αποτελεί ενεργειακό εταίρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της, και πως φυσικά δεν υπάρχει καμία μορφή ενεργειακού πολέμου, και προσπάθεια ελέγχου από την πλευρά της Ρωσίας (μέσω του ενεργειακού βραχίονα της Μόσχας, Gazprom) της Ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου.

Η οικονομική και ενεργειακή ασφάλεια αλλά και εθνική κυριαρχία των χωρών της Ευρώπης εξαρτάται από την διαφοροποίηση και απεξάρτηση από το Ρωσικό φυσικό αέριο γίνεται σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο βαθμό. Η Ευρώπη πρέπει να στραφεί προς την ανάπτυξη των δικών της κοιτασμάτων φυσικού αερίου (Shale/Tight Gas), αλλά και να συμπεριλάβει τα κοιτάσματα φυσικού αερίου που πρόσφατα ανακαλύφθηκαν στην περιοχή νοτιοανατολικής Μεσόγειου, στην ενεργειακή της φαρέτρα στην μάχη ενάντια στον Ρωσικό ενεργειακό επεκτατισμό.

Είναι δύσκολο να κρυφτεί, ότι σήμερα η Ρωσία, ίσως αποτελεί το μεγαλύτερο μονοπώλιο φυσικού αερίου στον κόσμο.

Ο καθηγητής Μιχάλης Οικονομίδης είναι χημικός μηχανικός, μηχανικός πετρελαίου και ειδικός σε θέματα γεωπολιτικής που σχετίζονται με την Ενέργεια. Είναι καθηγητής στο Cullen College of Engineering, στο University of Houston και managing partner της εταιρείας συμβούλων Dr. Michael J. Economides Consultants, Inc. Είναι εκδότης της «Energy Tribune» (www.energytribune.com ), ηλεκτρονικής εφημερίδας του χώρου της Ενέργειας, καθώς και εκδότης και κριτικός του «Journal of Natural Gas Scienceand Engineering». Εχει συγγράψει 15 τεχνικά βιβλία και περίπου 300 επιστημονικές εργασίες και άρθρα, η δουλειά του αποτελεί σημείο αναφοράς για σχεδόν όλους τους μηχανικούς που δουλεύουν στο πεδίο.

O Παναγιώτης Δαλαμαρίνης είναι μηχανικός πετρελαίου, απόφοιτος του Τμηματος Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης και εργάζεται στην εταιρεία συμβούλων πετρελαίου Dr. Michael J. Economides Consultants, Inc.